Etyka w czasach kryzysu gospodarczego

Sytuacja na rynkach nieruchomości w ostatnich latach jest bardzo niepewna i narażona na duże wahania związane z nastrojami na rynkach finansowych. W okresie recesji i zapowiadanej przez niektórych analityków drugiej jej fali większość państw na świecie odczuwa boleśnie spowalniające skutki kryzysu. Inwestorzy wstrzymują się z ruchami na rynkach, a klienci indywidualni z niepewnością spoglądają na stabilność zatrudnienia. Nadwątlone zaufanie do instytucji finansowych, protesty i coraz częstsze głosy kwestionujące podstawy gospodarki kapitalistycznej – to tylko niektóre z przykładów obrazujących aktualne nastroje panujące wśród opinii publicznej na świecie. W tak zarysowanych okolicznościach trudno zachować zimną krew i utrzymać bezwarunkowe zaufanie do jakichkolwiek instytucji. Trudno się też dziwić – wiele z nich ulegało w trudnych chwilach presji rynku bądź opinii publicznej, tracąc jednocześnie umacniane przez wiele lat pozycje i niezależność.  Koniunktura w gospodarce światowej jest zmienna, a z perspektywy lat można zauważyć prawidłowość sinusoidalnego ułożenia okresów prosperity i spowolnienia. Mając to na uwadze, warto pamiętać, że rozwój poszczególnych gałęzi gospodarki jest zależny od ogólnego trendu. Kryzysy ekonomiczne były i będą się pojawiać, tym bardziej istotne jest, aby pielęgnować stałe wartości, które pomimo zmiennych warunków będą punktem odniesienia dla rynku.

Przeciwdziałając negatywnemu trendowi na rynku nieruchomości, który był szczególnie boleśnie odczuwalny w pierwszej fali kryzysu w USA, RICS stanął przed wyzwaniem odbudowywania zaufania do zawodu rzeczoznawcy. Po głośnych medialnie przypadkach nierzetelnie zawyżonych wycen nieruchomości, które po załamaniu rynku okazały się oderwane od rzeczywistości, stanowcze działania były konieczne. Rzeczoznawcy zrzeszeni w RICS wypracowali nowy System Regulacji Rzeczoznawców (VRS – Valuer Registration Scheme), który we wrześniu bieżącego roku został wprowadzony w Europie. Głównym założeniem VRS jest usankcjonowanie najwyższych standardów w dziedzinie wyceny nieruchomości, a także kontrola nad efektywnością i jakością przygotowywanej dokumentacji. Dzięki Systemowi VRS klienci będą mieli pewność, że rzeczoznawcy legitymujący się przynależnością do RICS spełniają najwyższe kryteria standardów zawodowych, a do przygotowania wyceny wykorzystają najlepsze narzędzia i dokumentację.

Mając na względzie rozwój zrzeszonych pośredników i agencji nieruchomości, RICS opracował standardy regulujące kwestie w tym temacie. Standardy Pośredników Nieruchomości (REABS) zawierają zgeneralizowane porady dla pośredniczenia w transakcjach sprzedaży, zakupu, dzierżawy i najmu dla wszelkich rodzajów nieruchomości: mieszkaniowych, komercyjnych i rolnych. Standardy są szczególnie użyteczne podczas rozstrzygania ewentualnych sporów w tym zakresie, które nie są uregulowane przepisami prawnymi i standardami stosowanymi w danym kraju. Transakcje na rynku nieruchomości w większości krajów świata są inicjowane przez brokerów i pośredników. W związku z rosnącą liczbą transakcji międzynarodowych konieczne jest umocnienie globalnych ram określających najlepsze praktyki w świadczeniu usług. Wraz z rosnącą świadomością tej potrzeby Standardy REABS zostały niedawno przyjęte przez władze Hongkongu i są sukcesywnie adaptowane przez wiodące firmy w Europie i Azji.

Rynek nieruchomości, podobnie jak inne gałęzie gospodarki, zaczął się dynamicznie kształtować w latach 90. Wiele kwestii wymagało przedefiniowania i ustalenia od podstaw zasad funkcjonowania. Stare standardy zawodowe nie przystawały do nowej rzeczywistości, a nowe, czerpane bezpośrednio z zachodnich wzorców, jeszcze nie miały odpowiedniego gruntu. W tym czasie RICS nie angażował się bezpośrednio w działania na polskim rynku. Wiele osób, które w późniejszym czasie odegrały dużą rolę w przemianach i budowaniu nowoczesnych zasad rynku nieruchomości, kształtowało się pod okiem specjalistów z RICS. Organizacja obserwowała rozwój branży i sukcesywnie zwiększała swoją obecność.

Dzisiaj rynek polski jest na zupełnie innym etapie rozwoju, wiele kwestii nadal pozostaje do ulepszenia, ale biorąc pod uwagę globalny zasięg organizacji – nawet w krajach o długich tradycjach wolnorynkowych, istnieje wiele obszarów wymagających zmian. Świadczy to o tym, że branża coraz silniej odczuwa potrzebę upowszechnienia wysokich standardów zawodowych. Uruchamia to też w naturalny sposób konkurencję jakościową wśród grupy specjalistów. Oprócz kwalifikacji zawodowych, wiedzy i dyplomów renomowanych uczelni coraz istotniejszą rolę zaczynają odgrywać elementy o charakterze normatywnym i prestiżowym.